Landenrisico
Sancties tegen Iran: wat het voor een Nederlands bedrijf betekent
Laatst herzien 7 min lezen
In het kort
Iran is geen volledig embargoland voor de EU, maar kent gerichte maatregelen: bevriezingen, uitvoerverboden op drone- en rakettechnologie en repressiemiddelen, en sinds september 2025 de heringevoerde nucleaire sancties. Iran staat bovendien op de FATF-zwarte lijst, wat zware due diligence betekent. De VS hanteren een veel breder, vrijwel allesomvattend sanctieregime.
Het risicoprofiel van Iran
Iran neemt een aparte plek in. Anders dan bij Rusland is er voor de EU geen volledig handelsembargo, maar een reeks gerichte regimes: maatregelen tegen mensenrechtenschendingen, uitvoerverboden op drone- en rakettechnologie, en sinds 29 september 2025 de heringevoerde nucleaire sancties. Tegelijk staat Iran op de FATF-zwarte lijst en hanteren de Verenigde Staten een van de breedste sanctieprogramma's ter wereld. De optelsom maakt het risico hoog, ook al lijkt het EU-kader op papier beperkter dan dat tegen Rusland.
Voor een mkb'er is het belangrijkste onderscheid dat van de Europese en de Amerikaanse regels. Onder de EU-regels draait het om gelijste partijen en specifieke verboden goederen. Maar wie in dollars betaalt of Amerikaanse software of onderdelen gebruikt, kan via secundaire sancties alsnog onder het veel bredere VS-regime vallen. Die twee sporen beoordeel je los van elkaar.
Iran staat op de FATF-lijst van hoogrisicojurisdicties met een Call for Action (13 februari 2026), samen met Noord-Korea en Myanmar. De FATF roept op tot effectieve tegenmaatregelen.
Op 29 september 2025 herstelde de EU alle nucleair-gerelateerde economische en financiële sancties tegen Iran die in 2016 waren opgeheven (snapback).
Welke sanctie- en risicoregimes gelden
Verschillende autoriteiten hanteren elk hun eigen maatregelen. Ze gelden naast elkaar en kunnen verschillen in reikwijdte. Voor een Nederlands bedrijf zijn de EU-maatregelen rechtstreeks bindend; de Amerikaanse en Britse regimes kunnen aanvullend doorwerken.
| Autoriteit | Wat geldt er |
|---|---|
| EU | Geen volledig embargo, maar gerichte regimes: bevriezing en reisverboden, uitvoerverboden op UAV- en rakettechnologie en repressiemiddelen, plus de op 29 september 2025 heringevoerde nucleaire sancties en nieuwe maatregelen op 29 januari 2026. |
| OFAC (VS) | Een van de breedste VS-sanctieprogramma's: vrijwel allesomvattend, met sterke secundaire werking. Een EU-bedrijf met een dollar- of VS-nexus loopt een reëel risico via die secundaire sancties. |
| UK (OFSI) | Eigen Iran-regimes voor mensenrechten en voor proliferatie/wapens, met asset freezes en gerichte handelsbeperkingen. |
| FATF | Iran staat op de zwarte lijst (Call for Action, 13 februari 2026). De FATF roept op tot effectieve tegenmaatregelen; banken behandelen Iran-transacties met de hoogste waakzaamheid. |
Welke sectoren en goederen geraakt worden
De maatregelen treffen niet alleen partijen op naam, maar ook sectoren en goederengroepen. Bij Iran gaat het in het bijzonder om:
- Drones (UAV's), raketten en bijbehorende componenten en materialen
- Nucleair-gerelateerde goederen, technologie en financiering
- Goederen en software die voor interne repressie kunnen worden ingezet
- Olie, petrochemie en scheepvaart (vooral onder het VS-regime)
- Financieel verkeer (zware beperkingen op banktoegang en betalingen)
Twee sporen: het EU-kader en de Amerikaanse doorwerking
Het grootste valkuilrisico bij Iran is het verschil tussen wat de EU verbiedt en wat de VS verbieden. Een transactie die onder de EU-regels toelaatbaar lijkt, kan via een dollarbetaling of een Amerikaans onderdeel alsnog binnen het bredere VS-regime vallen. De hefboom daarvoor is toegang tot het Amerikaanse bank- en dollarsysteem, wat de meeste internationaal opererende bedrijven raakt.
Daarnaast weegt de FATF-zwarte lijst zwaar. Banken behandelen Iran-gerelateerde transacties met de hoogste waakzaamheid, en voor Wwft-plichtigen is verscherpt cliëntenonderzoek aangewezen bij Iraanse banden. Lees meer over wanneer dat geldt in cliëntenonderzoek onder de Wwft.
Wat dit voor een Nederlands mkb-bedrijf betekent
De Sanctiewet en de EU-sanctieverordeningen gelden voor iedereen in Nederland, ongeacht de omvang van je onderneming. Je mag geen tegoeden of goederen ter beschikking stellen aan een gesanctioneerde partij, en er is geen ondergrens. Of de Wwft daarbovenop voor jou geldt, hangt af van je sector, maar de Sanctiewet geldt hoe dan ook. Het is jouw verantwoordelijkheid om te weten met wie je handelt.
Een landenrisico is een signaal, geen oordeel
Hoe je een partij in Iran screent
In een paar stappen breng je het risico in beeld en leg je je beoordeling vast.
- 1
Leg de tegenpartij vast
Noteer de bedrijfsnaam, het land en zo mogelijk het registratie- of btw-nummer. Bij twijfel voeg je de uiteindelijk belanghebbenden toe, zodat ook de mensen achter het bedrijf worden meegenomen. - 2
Screen tegen de officiële lijsten
Controleer de naam tegen de EU-, OFAC- en UK-sanctielijsten, inclusief aliassen en schrijfwijzen. Houd rekening met de EU 50%-regel als gesanctioneerde personen achter de partij zitten. - 3
Weeg het landen- en omzeilingsrisico
Betrek het risicoprofiel van Iran in je beoordeling en let op signalen van omzeiling, zoals een order die niet bij de lokale markt past of een onduidelijke eindgebruiker. - 4
Beoordeel en leg vast
Beoordeel de uitkomst (een treffer kan een naamgenoot zijn) en leg je beslissing vast met bron en datum. Zo heb je een controleerbaar dossier, klaar voor je administratie of je bank.
Hoe een check precies werkt en welke bronnen we gebruiken, lees je op de pagina over onze methode en bij de bronnen. Een volledig stappenplan voor het doorlichten van een partij staat in het stappenplan om een zakenpartner te screenen.
Bronnen
Sanctielijsten en risicolijsten wijzigen continu. Deze pagina is laatst herzien op de hierboven vermelde datum en geeft een toelichting op hoofdlijnen, geen juridisch advies. Toets een partij altijd tegen een actuele bron.
Veelgestelde vragen
Mag ik leveren aan een bedrijf in Iran?
Soms wel en vaak niet: het hangt af van de partij en de goederen. De EU verbiedt onder meer de uitvoer van drone- en rakettechnologie en repressiemiddelen, en er gelden nucleair-gerelateerde sancties. Door het FATF-blacklistadvies en de brede Amerikaanse secundaire sancties is het risico hoog. Beoordeel de partij, de goederen en een eventuele VS-nexus per geval.
Is Iran volledig in embargo voor Nederlandse bedrijven?
Voor de EU is er geen volledig handelsembargo tegen Iran, maar wel een reeks gerichte verboden en een asset freeze voor gelijste partijen. De Verenigde Staten hanteren een veel breder, vrijwel allesomvattend regime. Voor wie in dollars handelt of Amerikaanse onderdelen of software gebruikt, kan dat VS-regime via secundaire sancties alsnog doorwerken.
Wat betekent de FATF-zwarte lijst voor mij?
Een plaatsing op de FATF-zwarte lijst is een sterk risicosignaal. De FATF roept op tot effectieve tegenmaatregelen, en banken passen de hoogste waakzaamheid toe op Iran-gerelateerde transacties. Voor Wwft-plichtigen is verscherpt cliëntenonderzoek aangewezen bij Iraanse banden.
Waarom raakt het Amerikaanse sanctiebeleid mijn EU-bedrijf?
Via secundaire sancties. De VS kunnen niet-Amerikaanse partijen treffen die zakendoen met gesanctioneerde Iraanse entiteiten, zodra er een nexus met de VS bestaat, zoals betaling in dollars of het gebruik van Amerikaanse software of onderdelen. De hefboom is toegang tot het Amerikaanse bank- en dollarsysteem.
Screen een partij in Iran, gratis
Doe een check tegen negen officiële sanctielijsten, inclusief het landen- en omzeilingsrisico. Geen account nodig.