Wet & regelgeving
De Sanctiewet 1977 uitgelegd
Laatst herzien 6 min lezen
In het kort
De Sanctiewet 1977 is de Nederlandse kaderwet die internationale sanctiemaatregelen in Nederland van kracht en strafbaar maakt. Op grond ervan mag geen enkele organisatie of persoon in Nederland zaken doen met een gesanctioneerde partij. EU-sanctieverordeningen werken rechtstreeks, en de Sanctiewet maakt overtreding ervan in Nederland handhaafbaar. Het toezicht op de financiële sector ligt bij DNB en de AFM.
Wat is de Sanctiewet 1977?
De Sanctiewet 1977 is de Nederlandse kaderwet waarmee internationale sanctiemaatregelen in Nederland van kracht worden en kunnen worden gehandhaafd. Het is de wettelijke basis onder het hele sanctiebeleid: zij maakt het mogelijk om de verboden die voortvloeien uit besluiten van de Verenigde Naties en de Europese Unie in Nederland te laten gelden en om overtreding ervan strafbaar te stellen.
De kern voor de praktijk is eenvoudig: geen enkele organisatie of persoon in Nederland mag zaken doen met een gesanctioneerde partij. Dat verbod geldt breed, en juist daarin verschilt de Sanctiewet van de Wwft. De Wwft-plicht tot cliëntenonderzoek geldt voor aangewezen beroepen, maar het sanctieverbod geldt voor iedereen, van een grote bank tot een mkb-leverancier.
Het verbod om zaken te doen met een gesanctioneerde persoon of organisatie geldt voor alle partijen in Nederland, niet alleen voor de financiële sector. De Sanctiewet 1977 is de kaderwet die internationale sancties hier bindend en handhaafbaar maakt.
De relatie met EU-verordeningen
Veel sancties die je in de praktijk tegenkomt, staan niet in de Sanctiewet zelf, maar in EU-sanctieverordeningen. Die verordeningen werken rechtstreeks in alle lidstaten: de verboden en de namen op de lijsten gelden meteen, zonder dat Nederland ze nog hoeft over te nemen in eigen wetgeving. De Europese Unie voert daarmee VN-besluiten uit en kan ook zelfstandig sancties instellen, zoals bij de sanctiepakketten tegen Rusland.
De Sanctiewet 1977 vult dat aan op nationaal niveau. Via ministeriële regelingen wordt vastgelegd dat handelen in strijd met die EU-verordeningen in Nederland verboden en strafbaar is. Zo ontstaat een sluitend geheel: de EU bepaalt de inhoud, de Sanctiewet maakt overtreding hier handhaafbaar.
Naast de EU bestaan er andere lijsten
Toezicht en handhaving
Op de naleving van de Sanctiewet in de financiële sector houden twee toezichthouders toezicht. De Nederlandsche Bank (DNB) ziet toe op de inrichting van beleid en maatregelen, en de Autoriteit Financiële Markten (AFM) op de naleving in de praktijk. Overtreding van een sanctiemaatregel kan daarnaast strafrechtelijk worden vervolgd. Het ministerie van Buitenlandse Zaken voert het bredere sanctiebeleid en het ministerie van Financiën is betrokken bij de financiële sancties.
Voor een mkb-bedrijf buiten de financiële sector betekent dit niet dat een toezichthouder dagelijks meekijkt, maar wel dat het verbod onverkort geldt. Kunnen aantonen dat je zorgvuldig hebt gecontroleerd, hoort daarom bij verantwoord zakendoen, zeker als je bank erom vraagt.
Hoe Sanctiescan hierbij past
Wil je weten of jij verplicht bent tot cliëntenonderzoek bovenop het sanctieverbod? Lees Wwft uitgelegd. Of doe meteen een gratis check tegen de officiële sanctielijsten.
Veelgestelde vragen
Geldt de Sanctiewet 1977 ook voor mijn mkb-bedrijf?
Ja. Het verbod om zaken te doen met een gesanctioneerde partij geldt voor iedereen in Nederland, niet alleen voor banken of Wwft-plichtige beroepen. Dat onderscheidt de Sanctiewet van de Wwft: de Wwft-plicht tot cliëntenonderzoek geldt voor aangewezen poortwachters, maar het sanctieverbod geldt voor elke organisatie en persoon.
Wat is het verschil tussen de Sanctiewet en een EU-sanctieverordening?
Een EU-sanctieverordening werkt rechtstreeks in alle lidstaten: de verboden gelden meteen, zonder dat Nederland ze hoeft over te nemen. De Sanctiewet 1977 is de Nederlandse kaderwet die het mogelijk maakt om overtreding van die EU-regels in Nederland te handhaven en strafbaar te stellen. Het een bouwt op het ander voort.
Wie houdt toezicht op de naleving?
Voor de financiële sector houden De Nederlandsche Bank (DNB) en de Autoriteit Financiële Markten (AFM) toezicht op de naleving van de Sanctiewet. Daarbuiten kan overtreding strafrechtelijk worden vervolgd. Het ministerie van Buitenlandse Zaken voert het bredere sanctiebeleid.
Wat moet ik doen als ik een mogelijke treffer vind?
Een treffer is een signaal, geen bewijs. Beoordeel eerst of het echt om dezelfde partij gaat, op basis van kenmerken als adres, geboortedatum en bron. Gaat het inderdaad om een gesanctioneerde partij, dan mag je de transactie niet uitvoeren en gelden er meldplichten. Twijfel je over je situatie, leg dat dan voor aan een jurist of je toezichthouder.
Hoe helpt een sanctiescreening bij de Sanctiewet?
De Sanctiewet stelt het doen van zaken met een gesanctioneerde partij verboden, maar schrijft geen specifieke methode voor om dat te voorkomen. Een screening tegen de officiële lijsten met bron en peildatum is een praktische manier om dat verbod na te leven en om aantoonbaar zorgvuldig te zijn. De beoordeling van een treffer blijft mensenwerk.
Lees ook
Een zakenpartner screenen: stappenplan in 6 stappen
Hoe controleer je een nieuwe klant of leverancier op sancties en risico's? Een praktisch stappenplan voor het mkb, van naam tot vastgelegd dossier.
Wwft uitgelegd: moet jij als mkb'er screenen?
Wat is de Wwft, wie is Wwft-plichtig, en wat betekent de Sanctiewet voor het mkb? Heldere uitleg zonder jargon, met wat je concreet moet doen.
EU, OFAC en UK: de sanctielijsten vergeleken
Wat is het verschil tussen de EU-, de Amerikaanse (OFAC) en de Britse sanctielijst, en welke gelden voor Nederlandse bedrijven? Een heldere vergelijking.
Screen je zakenpartner, gratis
Doe een check tegen negen officiële sanctielijsten. Geen account nodig.