Begrippen
Wat is een false positive bij sanctie-screening?
Laatst herzien 6 min lezen
In het kort
Een false positive, oftewel valse treffer, is een match in een sanctie-screening die bij nader inzien niet de gezochte persoon of het gezochte bedrijf blijkt te zijn. Ze ontstaan doordat screening op namen werkt: veelvoorkomende namen, transliteratie uit andere alfabetten en aliassen leiden tot overeenkomsten die toevallig zijn. Je lost ze op door de treffer te vergelijken op kenmerken als geboortedatum, land en bron.
Wat is een false positive?
Een false positive, in het Nederlands een valse treffer, is een overeenkomst die een sanctie-screening meldt, maar die bij nader onderzoek niet de partij blijkt te zijn die je controleert. De screening vergelijkt de naam van je zakenpartner of een uiteindelijk belanghebbende met de namen op de officiële sanctielijsten. Komt er een naam dichtbij, dan toont de tool dat als treffer. Of het ook echt om dezelfde persoon gaat, is een aparte vraag.
Valse treffers zijn geen fout in de screening, maar een onvermijdelijk gevolg van hoe naam-matching werkt. Wie ze begrijpt, schrikt niet van elke match en weet waar hij naar moet kijken om er een te beoordelen.
Waarom ontstaan valse treffers?
Een paar oorzaken komen telkens terug:
- Naamgenoten en veelvoorkomende namen. Namen die vaak voorkomen, leveren vaker een toevallige overeenkomst op. Twee verschillende mensen kunnen dezelfde naam dragen, terwijl er maar één op een lijst staat.
- Transliteratie uit andere alfabetten. Namen uit het Cyrillisch, Arabisch of Chinees kunnen op meerdere manieren in ons schrift worden omgezet. Eén persoon krijgt zo verschillende spellingen, en verschillende personen kunnen op elkaar gaan lijken.
- Aliassen en spellingvarianten. Sanctielijsten bevatten naast de hoofdnaam vaak vele aliassen, bijnamen en schrijfwijzen. Die ruime dekking is nodig om iemand niet te missen, maar vergroot ook de kans op een toevallige match.
- Ruime matching met opzet. Een screening zoekt bewust niet alleen op exact gelijke namen, maar ook op namen die erop lijken. Anders zou een kleine spelfout een gesanctioneerde partij al onzichtbaar maken.
Sanctie-screening vergelijkt namen, niet identiteiten. De FATF, de internationale standaardzetter tegen witwassen, wijst er zelf op dat veelvoorkomende namen en dubbelzinnige gegevens tot valse treffers leiden en vraagt landen de private sector te helpen die te herkennen.
Bron: Financial Action Task Force (FATF), aanbevelingen over een risicogebaseerde aanpak
Liever een valse treffer dan een gemiste
Hoe ga je met een valse treffer om?
Een treffer beoordelen draait om één vraag: gaat het echt om dezelfde partij? Je beantwoordt die door de match te vergelijken op onderscheidende kenmerken.
- 1
Vergelijk de kenmerken
Leg de treffer naast je partij op punten die verder gaan dan de naam: geboortedatum, geboorteplaats, land, nationaliteit en functie. Wijken die duidelijk af, dan is het vrijwel zeker een naamgenoot.
- 2
Lees de bron
Open de officiële bron achter de treffer. Daar staat waarom de persoon of entiteit is gesanctioneerd en onder welk regime. Dat geeft context die op de naam alleen ontbreekt. Welke bronnen Sanctiescan gebruikt, vind je op de bronnenpagina.
- 3
Twijfel je? Verdiep dan
Blijven de gegevens dicht bij elkaar, behandel de treffer dan als een echte tot je het tegendeel hebt vastgesteld. Vraag aanvullende informatie op bij de tegenpartij of leg het voor aan je accountant of jurist.
- 4
Leg je beoordeling vast
Noteer wat je hebt geconcludeerd en waarom, met bron en datum. Een afgeschreven treffer met onderbouwing is aantoonbaar zorgvuldig, een treffer die je zomaar wegklikt niet.
Hoe Sanctiescan je hierbij helpt
Sanctiescan toont een treffer niet als kaal alarm, maar met de kenmerken erbij: de naam zoals die op de lijst staat, de bron, het regime en, waar beschikbaar, de geboortedatum. Zo kun je zelf naast elkaar leggen of het om jouw partij gaat. De tool verbergt geen treffers en stelt zelf geen drempel zo krap dat je iets mist.
De tool signaleert, jij beoordeelt
Wil je weten hoe het beoordelen van een treffer in een complete controle past? Lees dan het stappenplan om een zakenpartner te screenen, of bekijk hoe de EU-, OFAC- en UK-lijsten verschillen.
Veelgestelde vragen
Wat is een false positive in gewone taal?
Een valse treffer: de screening meldt een match met een sanctielijst, maar bij controle blijkt het niet om jouw partij te gaan. Vaak een naamgenoot of een spellingvariant die toevallig op de lijst lijkt. Het is een signaal om te beoordelen, geen bewijs van een probleem.
Waarom krijg ik treffers op heel gewone namen?
Veelvoorkomende namen leiden vaker tot toevallige overeenkomsten. Een screening matcht op de naam, en als die naam veel voorkomt, komt hij eerder ook op een lijst voor. Daarom kijk je naast de naam altijd naar onderscheidende kenmerken zoals geboortedatum, land en de bron van de treffer.
Kan ik false positives helemaal uitschakelen?
Nee, en dat is bewust. Een screening werkt met ruime matching om aliassen en spellingvarianten te vangen. Strakker afstellen vermindert valse treffers, maar verhoogt het risico dat je een echte mist. Een zekere hoeveelheid valse treffers is de prijs van het niet missen van een terechte.
Wat is het verschil tussen een false positive en een false negative?
Een false positive is een treffer die geen echte blijkt: vals alarm. Een false negative is het omgekeerde: een terechte match die de screening juist mist. Voor sanctienaleving is een gemiste treffer ernstiger, daarom is matching liever te ruim dan te krap.
Hoe leg ik vast dat een treffer een false positive was?
Noteer waarom je de treffer afschrijft: bijvoorbeeld een andere geboortedatum, een ander land of een ander beroep dan de gesanctioneerde persoon. Bewaar de bron en de datum. Zo kun je later aan je bank of accountant laten zien dat je de match hebt beoordeeld en op welke grond.
Lees ook
Een zakenpartner screenen: stappenplan in 6 stappen
Hoe controleer je een nieuwe klant of leverancier op sancties en risico's? Een praktisch stappenplan voor het mkb, van naam tot vastgelegd dossier.
Wwft uitgelegd: moet jij als mkb'er screenen?
Wat is de Wwft, wie is Wwft-plichtig, en wat betekent de Sanctiewet voor het mkb? Heldere uitleg zonder jargon, met wat je concreet moet doen.
EU, OFAC en UK: de sanctielijsten vergeleken
Wat is het verschil tussen de EU-, de Amerikaanse (OFAC) en de Britse sanctielijst, en welke gelden voor Nederlandse bedrijven? Een heldere vergelijking.
Screen je zakenpartner, gratis
Doe een check tegen negen officiële sanctielijsten. Geen account nodig.