Wwft uitgelegd: moet jij als mkb'er screenen?

Wat is de Wwft?

De Wwft is de Wet ter voorkoming van witwassen en financieren van terrorisme. De wet wijst een aantal beroepsgroepen aan als poortwachter van het financiële systeem en verplicht hen om te weten met wie ze zakendoen. De gedachte: wie crimineel geld wil witwassen of terrorisme wil financieren, heeft daar dienstverleners voor nodig. Door die dienstverleners te laten controleren, wordt misbruik moeilijker.

De Wwft komt voort uit Europese anti-witwasrichtlijnen en sluit aan op de aanbevelingen van de FATF, de internationale standaardzetter tegen witwassen. Concreet betekent het: aangewezen partijen doen cliëntenonderzoek en melden ongebruikelijke transacties bij de FIU-Nederland.

Wie is Wwft-plichtig?

De wet geldt niet voor iedereen, maar voor specifiek aangewezen poortwachters. De bekendste zijn:

• Banken en andere financiële instellingen, betaaldienstverleners en wisselkantoren.
• Accountants, belastingadviseurs en administratiekantoren.
• Notarissen en advocaten, maar alleen bij bepaalde diensten, zoals het begeleiden van een bedrijfsovername of vastgoedtransactie.
• Makelaars in onroerend goed en bemiddelaars bij de verkoop van waardevolle zaken.
• Trustkantoren.

Lever je geen van deze diensten, dan ben je in de regel niet Wwft-plichtig. Maar daarmee ben je nog niet vrij van elke verplichting, zoals hieronder blijkt.

Wat houdt cliëntenonderzoek (CDD) in?

Ben je Wwft-plichtig, dan doe je cliëntenonderzoek (customer due diligence, CDD). In de kern komt het op vier dingen neer:

• De cliënt identificeren en verifiëren. Wie is de partij, en klopt dat met een betrouwbaar document of register?
• De UBO vaststellen. Wie is de uiteindelijk belanghebbende, de natuurlijke persoon achter de onderneming?
• Doel en aard van de relatie vastleggen. Wat ga je voor de cliënt doen, en past dat bij wat je van de partij weet?
• Doorlopend monitoren. Het onderzoek is geen eenmalige actie; je houdt de relatie en de transacties in de gaten.

Het onderzoek is risicogebaseerd. Bij een laag risico mag het lichter (vereenvoudigd onderzoek); bij een hoog risico, zoals een PEP of een ondoorzichtige eigendomsstructuur, geldt verscherpt onderzoek (enhanced due diligence, EDD) met extra informatie en aandacht voor de herkomst van middelen.

De Sanctiewet: voor iedereen, niet alleen poortwachters

Dit is het punt dat in de praktijk het vaakst wordt gemist. Naast de Wwft bestaat de Sanctiewet 1977, en die geldt voor alle organisaties en personen in Nederland, niet alleen voor de aangewezen poortwachters. De kern: je mag geen tegoeden, goederen of diensten ter beschikking stellen aan een persoon of entiteit die op een sanctielijst staat.

Dat betekent dat ook een mkb'er die niet Wwft-plichtig is, wél moet voorkomen dat hij zaken doet met een gesanctioneerde partij. Een importeur, een groothandel of een dienstverlener kan buiten de Wwft vallen en tóch verplicht zijn om zijn zakenpartners te toetsen aan de officiële sanctielijsten.

Wwft en Sanctiewet naast elkaar

De twee wetten worden vaak op één hoop gegooid, maar ze hebben een andere reikwijdte en een ander doel. Deze vergelijking maakt het verschil duidelijk:

Wat betekent dit concreet voor jou?

Stel jezelf twee aparte vragen. Eén: ben ik Wwft-plichtig? Dat hangt af van je beroep of de diensten die je levert. Twee: moet ik sanctielijsten checken? Dat geldt breder, want de Sanctiewet raakt iedereen die zakendoet.

Voor veel mkb'ers is het antwoord: misschien geen volledige Wwft-plicht, maar wél de plicht om niet met een gesanctioneerde partij in zee te gaan. Een nuchtere screening van je zakenpartners, met bron en datum vastgelegd, is dan de praktische manier om aantoonbaar zorgvuldig te zijn, zeker als je bank of accountant ernaar vraagt. Hoe je dat stap voor stap aanpakt, lees je in het stappenplan om een zakenpartner te screenen.