Sanctielijsten
EU, OFAC en UK: de sanctielijsten vergeleken
Laatst herzien 6 min lezen
In het kort
De EU-sanctielijst is rechtstreeks bindend voor Nederlandse bedrijven. De Amerikaanse OFAC-lijsten kunnen via secundaire sancties ook doorwerken zodra er een VS-link is (dollar, software, onderdelen). De Britse UK Sanctions List is een zelfstandige, vaak snellere bron, met een uitgebreid Rusland-regime. Samen geven ze de breedste dekking.
EU, OFAC en UK: wat is het verschil?
Een sanctielijst is een officiële opsomming van personen, bedrijven en organisaties waarmee je geen zaken mag doen of aan wie je geen middelen ter beschikking mag stellen. Er bestaat niet één wereldlijst: verschillende autoriteiten houden hun eigen lijst bij. Voor een Nederlands bedrijf zijn er drie die er het meest toe doen: de EU, de Amerikaanse OFAC en het Britse UK-regime. Ze overlappen voor een groot deel, maar verschillen in wie ze uitgeeft, voor wie ze bindend zijn en hoe ver ze reiken.
De drie lijsten vergeleken
| Lijst | Uitgever | Bindend voor NL-bedrijven? | Reikwijdte en bijzonderheden |
|---|---|---|---|
| EU geconsolideerde financiële sanctielijst | Europese Commissie en Raad van de EU | Ja, rechtstreeks | Via EU-verordeningen en de Sanctiewet 1977 direct van toepassing op elk bedrijf in Nederland. De kernlijst waar de Sanctiewet je aan houdt. |
| OFAC (SDN + Consolidated) | U.S. Department of the Treasury (OFAC) | Niet rechtstreeks, wel via een VS-link | Geldt primair voor Amerikaanse partijen, maar werkt via secundaire sancties door zodra er een VS-nexus is: dollarbetaling, Amerikaanse software of onderdelen. Bevat ook sectorale Rusland- en China-maatregelen. |
| UK Sanctions List | FCDO / OFSI (Verenigd Koninkrijk) | Niet rechtstreeks, relevant bij VK-link | Zelfstandig sinds de Brexit, met een eigen en uitgebreid Rusland-regime, inclusief aangewezen schepen. Sanctioneert deels anders en soms sneller dan de EU. |
Kort samengevat: de EU-lijst is je harde verplichting, en de OFAC- en UK-lijsten zijn risico's die afhangen van hoe en met wie je handelt. Voor een import/export-mkb met internationale stromen zijn die laatste twee bepaald niet theoretisch.
Waarom je tegen alle drie tegelijk screent
Drie redenen om niet bij één lijst te stoppen:
- Dekking. Een naam die op de ene lijst ontbreekt, kan op een andere staan. De EU, de VS en het VK maken niet exact dezelfde keuzes. Door alle drie te raadplegen mis je minder.
- Snelheid. De ene autoriteit wijst een partij eerder aan dan de andere. Vooral rond Rusland loopt het tempo uiteen, en het VK acteert geregeld vlot.
- Jurisdictie. Afhankelijk van je handel kunnen meerdere regimes je raken. Een dollarbetaling of een Amerikaanse component brengt je binnen het bereik van OFAC, ook als je zelf in Nederland zit.
Daarom screent Sanctiescan elke partij in één keer tegen negen officiële sanctielijsten — waaronder deze drie. Wat elke bron precies inhoudt en wanneer hij voor het laatst is bijgewerkt, staat op de bronnenpagina.
Het aantal personen en entiteiten op de EU-, OFAC- (SDN en Consolidated) en UK-lijsten samen. Sanctiescan screent daarnaast ook tegen de VN-, Amerikaanse (CSL), Canadese, Zwitserse en Nederlandse lijsten, in totaal ruim 43.000. De aantallen schommelen doordat de bronnen worden bijgewerkt.
Bron: Officiële publicaties: EU-Publicatieblad, OFAC en de UK Sanctions List (FCDO)
Wat betekent "juridisch bindend"?
Een belangrijk en eerlijk punt: alleen de officiële publicatie is rechtens bindend, niet een afgeleide lijst of een zoekdienst. Voor de EU is dat het Publicatieblad van de Europese Unie, voor OFAC de officiële OFAC-publicatie en voor het VK de officiële FCDO-publicatie. EU-sancties werken via verordeningen bovendien rechtstreeks door in alle lidstaten, zonder dat Nederland ze apart hoeft over te nemen.
Een screeningtool zoals Sanctiescan spiegelt die officiële bronnen ongewijzigd en helpt je snel zoeken en vastleggen, maar de officiële publicatie blijft leidend. Daarom toont Sanctiescan bij elke treffer de bron en de peildatum, zodat je altijd kunt terugkijken naar het origineel.
Een treffer is een startpunt, geen eindoordeel
Wil je weten hoe deze sanctiecheck in een breder onderzoek past, samen met een UBO-controle en een PEP-indicatie? Lees dan het stappenplan om een zakenpartner te screenen, of bekijk eerst waarom dit voor jou geldt in de Wwft uitgelegd.
Veelgestelde vragen
Welke sanctielijst geldt voor een Nederlands bedrijf?
De EU-sanctielijst is rechtstreeks bindend voor elk bedrijf in Nederland, via de Sanctiewet 1977 en EU-verordeningen. De Amerikaanse OFAC-lijsten en de Britse UK-lijst zijn niet automatisch Nederlands recht, maar kunnen je wel raken zodra je zaken doet die hun jurisdictie aangaat.
Wat betekent een secundaire sanctie van de VS?
Een secundaire sanctie raakt een niet-Amerikaanse partij die zaken doet met een gesanctioneerde entiteit. Zodra er een Amerikaanse link is, bijvoorbeeld betaling in dollars, Amerikaanse software of onderdelen, kan OFAC ook buiten de VS doorwerken. Daarom screenen veel Nederlandse bedrijven ook tegen OFAC.
Is de Britse sanctielijst nog relevant na de Brexit?
Ja. Sinds de Brexit voert het Verenigd Koninkrijk een zelfstandig sanctiebeleid, met een eigen, uitgebreid Rusland-regime inclusief schepen. Het VK sanctioneert deels anders en soms sneller dan de EU, dus de UK Sanctions List vergroot de dekking, vooral rond Rusland.
Waarom tegen meerdere lijsten tegelijk screenen?
Drie redenen: dekking (een naam die op één lijst ontbreekt, kan op een andere staan), snelheid (de ene autoriteit acteert eerder dan de andere) en jurisdictie (afhankelijk van je handel kunnen meerdere regimes je raken). Samen geven EU, OFAC en UK het breedste beeld.
Wat betekent 'juridisch bindend' bij een sanctielijst?
Alleen de officiële publicatie is rechtens bindend, niet een afgeleide lijst of zoekdienst. Voor de EU is dat het Publicatieblad, voor OFAC de officiële OFAC-publicatie, voor het VK de officiële FCDO-publicatie. Een screeningtool helpt je zoeken, maar de officiële bron is leidend.
Lees ook
Een zakenpartner screenen: stappenplan in 6 stappen
Hoe controleer je een nieuwe klant of leverancier op sancties en risico's? Een praktisch stappenplan voor het mkb, van naam tot vastgelegd dossier.
Wwft uitgelegd: moet jij als mkb'er screenen?
Wat is de Wwft, wie is Wwft-plichtig, en wat betekent de Sanctiewet voor het mkb? Heldere uitleg zonder jargon, met wat je concreet moet doen.
Wat is een UBO en hoe controleer je die?
Een UBO is de uiteindelijk belanghebbende: de persoon die echt aan de touwtjes trekt. Lees wie als UBO telt en hoe je ze achterhaalt en screent.
Screen je zakenpartner, gratis
Doe een check tegen negen officiële sanctielijsten. Geen account nodig.