Sanctielijsten
Secundaire sancties: wanneer raakt OFAC een EU-bedrijf?
Laatst herzien 6 min lezen
In het kort
Secundaire sancties zijn Amerikaanse maatregelen die niet-Amerikaanse partijen raken die zakendoen met een gesanctioneerde entiteit, ook zonder directe VS-link. Een Nederlands of EU-bedrijf komt binnen bereik zodra er een nexus met de VS ontstaat, zoals betaling in dollars, Amerikaanse software of onderdelen. De hefboom is toegang tot het Amerikaanse dollar- en bankensysteem.
Wat zijn secundaire sancties?
De meeste sancties zijn primair: ze verbieden partijen binnen de eigen jurisdictie om zaken te doen met een gesanctioneerde entiteit. Amerikaanse primaire sancties gelden voor Amerikaanse personen en bedrijven. Secundaire sancties reiken verder. Ze richten zich op niet-Amerikaanse partijen en ontmoedigen ook hen om met een gesanctioneerde entiteit te handelen, zelfs als die transactie op zichzelf geen Amerikaanse partij kent en in het eigen land gewoon is toegestaan.
Het instrument komt vooral uit de koker van OFAC, het sanctiebureau van het Amerikaanse ministerie van Financiën. De gedachte erachter is eenvoudig: door buitenlandse bedrijven te laten kiezen tussen handel met een gesanctioneerde partij of toegang tot de Amerikaanse markt, vergroten de VS het bereik van hun sancties tot ver buiten de eigen grenzen.
Wanneer raakt het een Nederlands of EU-bedrijf?
Een Nederlands bedrijf valt niet automatisch onder Amerikaans recht. Maar zodra er een aanknopingspunt met de VS ontstaat, een nexus, komt OFAC in beeld. De meest voorkomende vormen:
- Betaling in dollars (dollar-nexus). Een dollarbetaling loopt vrijwel altijd via een Amerikaanse correspondentbank. Daarmee raakt de transactie het Amerikaanse financiële systeem, ook als koper en verkoper allebei buiten de VS zitten.
- Amerikaanse onderdelen of software. Zit er Amerikaanse technologie, een component of gelicentieerde software in wat je levert of doorverkoopt, dan kan dat de transactie binnen het Amerikaanse bereik brengen.
- Amerikaanse betrokkenheid in de keten. Een Amerikaanse leverancier, tussenpersoon of dienstverlener verderop in de keten kan eveneens een nexus opleveren.
Voor een import- en exportmkb met internationale stromen zijn dit geen theoretische situaties. Een dollarfactuur of een Amerikaans onderdeel zit zo in een order.
Secundaire sancties zijn er juist op gericht om handel te raken die geen directe Amerikaanse partij heeft. De hefboom is toegang tot het Amerikaanse dollar- en correspondentbankensysteem: zonder die toegang kan een buitenlandse bank geen dollars verwerken.
Bron: U.S. Department of the Treasury, Office of Foreign Assets Control (OFAC)
Het verband met de eigendomsregel
Net als de EU hanteert OFAC een 50%-regel: een bedrijf dat zelf niet op een lijst staat, wordt toch als gesanctioneerd behandeld zodra gesanctioneerde partijen er samen 50% of meer van bezitten. Een secundair-sanctierisico kan dus ook binnenkomen via de eigenaren van je tegenpartij, niet alleen via de tegenpartij zelf. Hoe die eigendomsdoorwerking precies werkt, lees je in de EU 50%-regel uitgelegd.
Vooral rond Rusland, Iran en Noord-Korea
Wat betekent dit voor je screening?
Omdat een VS-link je binnen het bereik van OFAC kan brengen, is het verstandig om niet alleen tegen de rechtstreeks bindende EU-lijst te screenen, maar ook tegen de OFAC-lijsten. Sanctiescan doet dat standaard: elke partij wordt in één keer getoetst aan negen officiële sanctiebronnen, waaronder beide OFAC-lijsten. Daarnaast loont het om de keten in kaart te brengen: de valuta van de betaling, de herkomst van onderdelen en de partijen verderop.
Feiten, geen juridisch oordeel
Wil je het bredere plaatje? Lees waarom de Wwft en de Sanctiewet voor jou kunnen gelden, of volg het stappenplan om een zakenpartner te screenen.
Veelgestelde vragen
Wat is het verschil tussen primaire en secundaire sancties?
Primaire sancties verbieden Amerikaanse partijen zaken te doen met een gesanctioneerde entiteit. Secundaire sancties richten zich juist op niet-Amerikaanse partijen: ze ontmoedigen ook buitenlandse bedrijven om met een gesanctioneerde partij te handelen, door hun toegang tot de Amerikaanse markt en het dollarsysteem op het spel te zetten.
Kan een Nederlands bedrijf zonder Amerikaanse klant toch geraakt worden?
Ja. Secundaire sancties zijn er juist op gericht transacties te raken die op zichzelf geen Amerikaanse partij hebben. Zodra er een andere nexus met de VS ontstaat, zoals betaling in dollars of een Amerikaanse component in je product, kan OFAC alsnog in beeld komen.
Wat is een dollar-nexus?
Een betaling in Amerikaanse dollars loopt vrijwel altijd via een Amerikaanse correspondentbank. Daarmee ontstaat een aanknopingspunt met de VS, ook als koper en verkoper buiten de VS zitten. Dat aanknopingspunt heet een dollar-nexus en kan een transactie binnen het bereik van OFAC brengen.
Op welke sanctieprogramma's komen secundaire sancties het meest voor?
Secundaire sancties worden vooral toegepast bij de programma's rond Rusland, Iran en Noord-Korea. Bij Rusland gaat het onder meer om buitenlandse banken die transacties met de Russische militaire industrie faciliteren. Juist daar is het oppassen voor mkb dat internationaal handelt.
Hoe verklein ik het risico op secundaire sancties?
Breng in kaart of er een VS-link in je keten zit: de valuta, de herkomst van onderdelen of software, en de partijen verderop in de keten. Screen je zakenpartners tegen de OFAC-lijsten naast de EU-lijst, en leg je controle vast. Bij grote of twijfelachtige transacties is juridisch advies verstandig.
Lees ook
Een zakenpartner screenen: stappenplan in 6 stappen
Hoe controleer je een nieuwe klant of leverancier op sancties en risico's? Een praktisch stappenplan voor het mkb, van naam tot vastgelegd dossier.
Wwft uitgelegd: moet jij als mkb'er screenen?
Wat is de Wwft, wie is Wwft-plichtig, en wat betekent de Sanctiewet voor het mkb? Heldere uitleg zonder jargon, met wat je concreet moet doen.
EU, OFAC en UK: de sanctielijsten vergeleken
Wat is het verschil tussen de EU-, de Amerikaanse (OFAC) en de Britse sanctielijst, en welke gelden voor Nederlandse bedrijven? Een heldere vergelijking.
Screen je zakenpartner, gratis
Doe een check tegen negen officiële sanctielijsten. Geen account nodig.