Landenrisico
Sancties tegen Rusland: wat het voor een Nederlands bedrijf betekent
Laatst herzien 7 min lezen
In het kort
Rusland is sinds februari 2022 het zwaarst gesanctioneerde land ter wereld. De EU nam twintig sanctiepakketten aan, met sectorale verboden (energie, financiën, dual-use) en honderden personen en entiteiten op naam. EU-sancties zijn rechtstreeks bindend in Nederland. Sinds december 2025 staat Rusland ook op de EU-lijst van hoogrisicolanden voor witwassen.
Het risicoprofiel van Rusland
Sinds de Russische inval in Oekraïne in februari 2022 heeft de Europese Unie in hoog tempo het zwaarste sanctieregime ter wereld opgebouwd. Het gaat om twintig pakketten die op elkaar voortbouwen: ze raken hele sectoren, zetten honderden personen en entiteiten op naam, en richten zich in de recente pakketten vooral op het dichten van omzeilingsroutes. Voor een Nederlandse onderneming die internationaal handelt, is Rusland daarmee het land met verreweg het hoogste en breedste sanctierisico.
Het risico komt langs meerdere kanten binnen. De tegenpartij kan zelf gelijst zijn. Een bedrijf dat zelf niet op de lijst staat, kan er tóch onder vallen via de EU 50%-regel als gesanctioneerde personen het voor de helft of meer bezitten. En zelfs zonder gelijste partij kunnen goederen onder een sectoraal verbod of onder exportcontrole vallen. Een schone treffer op de lijsten betekent dus niet automatisch dat de handel is toegestaan.
Aantal EU-sanctiepakketten tegen Rusland sinds februari 2022. Het twintigste werd op 23 april 2026 vastgesteld. Elk pakket scherpt vooral de anti-omzeiling aan.
Rusland staat sinds 3 december 2025 op de EU-lijst van hoogrisico-derde-landen voor witwassen (toepasbaar vanaf 29 januari 2026). Dat betekent verplicht verscherpt cliëntenonderzoek voor Wwft-plichtigen bij Russische banden.
Bron: Europese Commissie
Welke sanctie- en risicoregimes gelden
Verschillende autoriteiten hanteren elk hun eigen maatregelen. Ze gelden naast elkaar en kunnen verschillen in reikwijdte. Voor een Nederlands bedrijf zijn de EU-maatregelen rechtstreeks bindend; de Amerikaanse en Britse regimes kunnen aanvullend doorwerken.
| Autoriteit | Wat geldt er |
|---|---|
| EU | Twintig sanctiepakketten sinds 2022 (Vo. 833/2014 sectoraal, 269/2014 personen): bevriezing van honderden personen en entiteiten, sectorale verboden en uitvoerbeperkingen op dual-usegoederen. Rechtstreeks bindend in Nederland. |
| OFAC (VS) | Uitgebreid programma met SDN-listings, sectorale (SSI) maatregelen en een olieprijsplafond; via secundaire sancties kan een EU-bedrijf met een dollar-nexus binnen bereik komen. |
| UK (OFSI) | Zelfstandig en vaak snel Rusland-regime onder de Sanctions and Anti-Money Laundering Act, met een eigen, omvangrijke lijst van personen, entiteiten en schepen. |
| EU (witwasrichtlijn) | Sinds 3 december 2025 staat Rusland op de EU-lijst van hoogrisico-derde-landen voor witwassen; voor Wwft-plichtigen geldt verscherpt cliëntenonderzoek bij Russische cliënten of UBO's. |
Welke sectoren en goederen geraakt worden
De maatregelen treffen niet alleen partijen op naam, maar ook sectoren en goederengroepen. Bij Rusland gaat het in het bijzonder om:
- Energie (olie, gas, het prijsplafond en de schaduwvloot)
- Financiële sector (banken, SWIFT-uitsluiting, betalingsverkeer)
- Dual-use en geavanceerde technologie (chips, elektronica, machines)
- Lucht- en ruimtevaart, scheepvaart en transport
- Luxegoederen en een breed scala aan in- en uitvoer
Omzeiling: de rode draad van de recente pakketten
Waar de eerste pakketten vooral namen en sectoren toevoegden, draait het in de latere pakketten steeds meer om anti-omzeiling. De EU pakt entiteiten in derde landen aan, zoals in Kazachstan, Kirgizië, Turkije, de Verenigde Arabische Emiraten en China, en verplicht exporteurs van gevoelige goederen om in hun contracten doorverkoop naar Rusland te verbieden (de no-Russia-clausule). Juist daar zit het risico voor het handelsmkb: een legitiem ogende order via een derde land die uiteindelijk in Rusland belandt.
Hoe je zulke signalen herkent, lees je bij de red flags voor sanctie-omzeiling. De achtergrond bij de pakketten zelf staat in het artikel over de EU-sanctiepakketten tegen Rusland.
Wat dit voor een Nederlands mkb-bedrijf betekent
De Sanctiewet en de EU-sanctieverordeningen gelden voor iedereen in Nederland, ongeacht de omvang van je onderneming. Je mag geen tegoeden of goederen ter beschikking stellen aan een gesanctioneerde partij, en er is geen ondergrens. Of de Wwft daarbovenop voor jou geldt, hangt af van je sector, maar de Sanctiewet geldt hoe dan ook. Het is jouw verantwoordelijkheid om te weten met wie je handelt.
Een landenrisico is een signaal, geen oordeel
Hoe je een partij in Rusland screent
In een paar stappen breng je het risico in beeld en leg je je beoordeling vast.
- 1
Leg de tegenpartij vast
Noteer de bedrijfsnaam, het land en zo mogelijk het registratie- of btw-nummer. Bij twijfel voeg je de uiteindelijk belanghebbenden toe, zodat ook de mensen achter het bedrijf worden meegenomen. - 2
Screen tegen de officiële lijsten
Controleer de naam tegen de EU-, OFAC- en UK-sanctielijsten, inclusief aliassen en schrijfwijzen. Houd rekening met de EU 50%-regel als gesanctioneerde personen achter de partij zitten. - 3
Weeg het landen- en omzeilingsrisico
Betrek het risicoprofiel van Rusland in je beoordeling en let op signalen van omzeiling, zoals een order die niet bij de lokale markt past of een onduidelijke eindgebruiker. - 4
Beoordeel en leg vast
Beoordeel de uitkomst (een treffer kan een naamgenoot zijn) en leg je beslissing vast met bron en datum. Zo heb je een controleerbaar dossier, klaar voor je administratie of je bank.
Hoe een check precies werkt en welke bronnen we gebruiken, lees je op de pagina over onze methode en bij de bronnen. Een volledig stappenplan voor het doorlichten van een partij staat in het stappenplan om een zakenpartner te screenen.
Bronnen
- EU-sancties tegen Rusland (Consilium)
- Rusland op de EU-witwaslijst (Europese Commissie)
- RVO: sancties Rusland
Sanctielijsten en risicolijsten wijzigen continu. Deze pagina is laatst herzien op de hierboven vermelde datum en geeft een toelichting op hoofdlijnen, geen juridisch advies. Toets een partij altijd tegen een actuele bron.
Veelgestelde vragen
Mag ik nog zakendoen met een Russisch bedrijf?
Dat hangt af van de partij, de goederen en de sector. Een groot deel van de handel met Rusland is verboden of vergunningplichtig, en je mag met geen enkele gesanctioneerde partij zaken doen. Een schone treffer op de lijsten betekent niet automatisch dat de transactie is toegestaan: sectorale verboden en exportcontrole gelden los daarvan. Beoordeel het per geval, zo nodig met een specialist.
Is een Russische leverancier automatisch verboden?
Niet automatisch op grond van het land alleen, maar het risico is hoog en breed. De partij kan zelf gelijst zijn, onder de EU 50%-regel vallen via gesanctioneerde eigenaren, of goederen leveren die onder een sectoraal verbod of exportcontrole vallen. Screen de partij en de UBO's en beoordeel de goederen apart.
Wat is omzeiling via u-bochtlanden?
Dat is het omleiden van goederen of betalingen via een derde land, zodat ze alsnog in Rusland belanden. De EU richt zich in de recente pakketten nadrukkelijk op entiteiten in derde landen zoals Kazachstan, Kirgizië, Turkije, de VAE en China. Een order via zo'n land die niet bij de lokale markt past, is een reden voor extra controle.
Geldt dit ook voor mijn kleine onderneming?
Ja. De Sanctiewet en de EU-sanctieverordeningen gelden voor iedereen in Nederland, ongeacht omvang. Er is geen ondergrens: ook een kleine order aan een gesanctioneerde partij is verboden.
Screen een partij in Rusland, gratis
Doe een check tegen negen officiële sanctielijsten, inclusief het landen- en omzeilingsrisico. Geen account nodig.