Sanctielijsten
De EU-sanctiepakketten tegen Rusland, uitgelegd
Laatst herzien 6 min lezen
In het kort
De EU heeft sinds februari 2022 twintig sanctiepakketten tegen Rusland aangenomen, het twintigste op 23 april 2026. Ze raken op hoofdlijnen drie zaken: personen en entiteiten op naam (ook in derde landen), hele sectoren zoals energie, financiën en export van dual-usegoederen, en omzeiling via tussenliggende landen. Elk nieuw pakket scherpt vooral die anti-omzeiling aan.
Twintig pakketten sinds 2022
Sinds de Russische inval in Oekraïne in februari 2022 heeft de Europese Unie in hoog tempo sancties tegen Rusland opgebouwd. Dat gebeurt in pakketten: telkens een bundel nieuwe maatregelen en namen, aangenomen door de Raad van de EU. Tot nu toe zijn het er twintig, met het twintigste pakket vastgesteld op 23 april 2026. De pakketten stapelen: ze vervangen elkaar niet, maar breiden de bestaande maatregelen steeds verder uit.
Voor een mkb'er die internationaal handelt is dat lastig bij te houden. De lijst met namen groeit, de verboden goederen veranderen, en de routes waarlangs omzeiling plaatsvindt verschuiven. Dit artikel zet de hoofdlijnen op een rij, zonder de pretentie elk detail te dekken.
Aantal sanctiepakketten dat de EU tussen februari 2022 en april 2026 tegen Rusland aannam. Het twintigste pakket werd op 23 april 2026 vastgesteld en richt zich onder meer op energie-inkomsten, de militaire industrie, de financiële sector en omzeiling.
Wat de pakketten op hoofdlijnen raken
De maatregelen vallen grofweg in drie groepen uiteen. Samen vormen ze een steeds fijnmaziger net.
- Personen en entiteiten op naam. Honderden personen en organisaties staan op de sanctielijst en worden bevroren. Het gaat niet alleen om Russische partijen: ook entiteiten in derde landen, zoals in China, de Verenigde Arabische Emiraten, Kazachstan en Wit-Rusland, zijn gelist vanwege hun rol bij het leveren aan de Russische militaire industrie of bij omzeiling.
- Hele sectoren. Naast namen raken de pakketten sectoren als geheel: beperkingen op de energiehandel (waaronder een prijsplafond voor Russische olie), maatregelen tegen de financiële sector, en uitvoerbeperkingen op dual-usegoederen en geavanceerde technologie, dus producten met zowel een civiele als een militaire toepassing.
- Omzeiling en de schaduwvloot. Recente pakketten leggen de nadruk op het dichten van omzeilingsroutes: maatregelen tegen de zogeheten schaduwvloot van olietankers, havenverboden voor schepen, en eisen aan exporteurs om doorverkoop naar Rusland contractueel te verbieden.
Omzeiling is de rode draad van de recente pakketten
Waarom dit voor het mkb telt
EU-sancties zijn rechtstreeks bindend voor elk bedrijf en elke persoon in Nederland, ongeacht de omvang. Je mag geen zaken doen met een gelijste partij en geen verboden goederen of diensten leveren. Of de Wwft daarbovenop voor jou geldt, lees je in Wwft uitgelegd. De Sanctiewet geldt hoe dan ook voor iedereen.
Het risico komt niet alleen binnen via de tegenpartij zelf. Via de EU 50%-regel kan een bedrijf dat zelf niet op de lijst staat, tóch onder sancties vallen doordat gesanctioneerde personen het voor 50% of meer bezitten. Daarom screen je niet alleen de onderneming, maar ook de uiteindelijk belanghebbenden erachter. En via Amerikaanse secundaire sancties kan een transactie met een Russische partij ook gevolgen hebben buiten de EU-regels om.
Wat dit betekent voor je screening
Omdat de lijsten bij elk pakket veranderen, en soms ook tussentijds, is een eenmalige controle nooit genoeg. Twee dingen helpen. Ten eerste: toets tegen een bron die actueel is. Sanctiescan vernieuwt de negen onderliggende sanctielijsten dagelijks; welke bronnen dat precies zijn en hoe vers ze zijn, zie je op de pagina bronnen. Ten tweede: herhaal de check periodiek en bij belangrijke gebeurtenissen. Hoe vaak dat verstandig is, lees je in hoe vaak je een zakenpartner opnieuw moet screenen.
Feiten met bron en datum, geen oordeel
Klaar om te kijken? Doe een gratis check tegen de officiële lijsten, of lees eerst het stappenplan om een zakenpartner te screenen.
Veelgestelde vragen
Hoeveel sanctiepakketten heeft de EU tegen Rusland aangenomen?
Sinds februari 2022 heeft de EU twintig sanctiepakketten tegen Rusland aangenomen. Het twintigste pakket werd vastgesteld op 23 april 2026. De pakketten bouwen op elkaar voort: elk nieuw pakket voegt namen en maatregelen toe en dicht gaten die in de praktijk zijn ontstaan.
Wat raken de EU-sancties tegen Rusland precies?
Op hoofdlijnen drie dingen. Ten eerste personen en entiteiten op naam, ook in derde landen. Ten tweede hele sectoren, zoals energie, de financiële sector en de export van dual-usegoederen en technologie. Ten derde de routes waarlangs sancties worden omzeild, met maatregelen tegen tussenliggende landen en de zogeheten schaduwvloot.
Gelden deze sancties ook voor mijn Nederlandse bedrijf?
Ja. EU-sancties zijn rechtstreeks bindend voor alle bedrijven en personen in Nederland. Je mag geen zaken doen met een partij die op de lijst staat, en je mag verboden goederen of diensten niet leveren. Dat geldt ongeacht de omvang van je onderneming.
Wat zijn u-bochtlanden of omzeilingslanden?
Dat zijn landen waarlangs gesanctioneerde goederen of betalingen alsnog hun bestemming proberen te bereiken. Een order lijkt naar een neutraal derde land te gaan, maar belandt uiteindelijk in Rusland. De EU richt zich daarom in recente pakketten nadrukkelijk op entiteiten in derde landen en op anti-omzeilingsmaatregelen.
Hoe blijf ik bij met de wijzigingen in de sanctielijsten?
De lijsten wijzigen continu, bij elk pakket en soms tussentijds. Handmatig bijhouden is lastig. Daarom toets je een zakenpartner tegen een bron die dagelijks wordt ververst, en herhaal je de check periodiek. Sanctiescan vernieuwt de negen onderliggende sanctielijsten dagelijks.
Lees ook
Een zakenpartner screenen: stappenplan in 6 stappen
Hoe controleer je een nieuwe klant of leverancier op sancties en risico's? Een praktisch stappenplan voor het mkb, van naam tot vastgelegd dossier.
Wwft uitgelegd: moet jij als mkb'er screenen?
Wat is de Wwft, wie is Wwft-plichtig, en wat betekent de Sanctiewet voor het mkb? Heldere uitleg zonder jargon, met wat je concreet moet doen.
EU, OFAC en UK: de sanctielijsten vergeleken
Wat is het verschil tussen de EU-, de Amerikaanse (OFAC) en de Britse sanctielijst, en welke gelden voor Nederlandse bedrijven? Een heldere vergelijking.
Screen je zakenpartner, gratis
Doe een check tegen negen officiële sanctielijsten. Geen account nodig.