Wet & regelgeving
Risicogebaseerd werken onder de Wwft
Laatst herzien 7 min lezen
In het kort
Risicogebaseerd werken onder de Wwft betekent dat je de diepte van je controle afstemt op het risico op witwassen of terrorismefinanciering. Je beoordeelt risicofactoren zoals het land, de sector, de eigendomsstructuur en de transactie, en kiest op basis daarvan een lichter of juist verscherpt onderzoek. Het uitgangspunt komt uit aanbeveling 1 van de FATF en zit in de Europese anti-witwasregels en de Nederlandse Wwft.
Wat is risicogebaseerd werken?
Risicogebaseerd werken is het uitgangspunt onder de Wwft: je stemt de diepte van je controle af op het risico op witwassen of terrorismefinanciering. Niet elke cliënt of zakenrelatie krijgt dezelfde behandeling. Hoe hoger het risico, hoe grondiger het onderzoek; bij een aantoonbaar laag risico mag het lichter. De wet schrijft bewust geen vast lijstje voor dat altijd hetzelfde is, omdat een vaste checklist zowel te veel als te weinig zou kunnen zijn.
Dat principe is geen Nederlandse uitvinding. Het komt uit aanbeveling 1 van de FATF, de internationale standaardzetter tegen witwassen, en is via de Europese anti-witwasregels in de Wwft verankerd. De kern: zet je aandacht en middelen daar waar het risico het grootst is.
De risicogebaseerde aanpak staat centraal in aanbeveling 1 van de FATF: landen, instellingen en poortwachters moeten de risico's op witwassen en terrorismefinanciering begrijpen en hun maatregelen daarop afstemmen, met verscherpte controle waar het risico hoger is.
Welke risicofactoren weeg je mee?
Een risicobeoordeling kijkt nooit naar één ding. Je weegt een aantal factoren bij elkaar tot een totaalbeeld. Deze vier komen het vaakst terug:
| Factor | Waar je op let |
|---|---|
| Land en geografie | Is de partij of het geld verbonden aan een land met een hoger risico, een sanctieregime of zwakkere controle? Bij de Rusland-sancties spelen ook u-bochtlanden een rol. |
| Sector en activiteit | Werkt de partij in een sector met een verhoogd risico, zoals contantintensieve handel, dual-usegoederen of complexe internationale ketens? |
| Structuur en eigendom | Is de eigendoms- en zeggenschapsstructuur helder, of loopt die via meerdere lagen en jurisdicties? Wie is de uiteindelijk belanghebbende, en is er een PEP betrokken? |
| Transactie en kanaal | Passen de omvang, frequentie en route van de transactie bij de partij, of zijn ze ongebruikelijk of ondoorzichtig? Hoe verloopt het contact en de betaling? |
Twee van deze factoren verdienen extra aandacht. Een PEP (politiek prominent persoon) in de structuur en een complexe of ondoorzichtige eigendomsketen tillen het risico op, omdat ze het zicht op wie er echt achter zit bemoeilijken. Daarom hoort het in beeld brengen van de uiteindelijk belanghebbenden bij elke serieuze risicobeoordeling.
Van risico naar diepte van controle
De volgorde is steeds dezelfde: eerst beoordeel je het risico, dan kies je hoe diep je gaat. Dat vertaalt zich naar de drie niveaus van cliëntenonderzoek. Een laag risico kan vereenvoudigd onderzoek (SDD) rechtvaardigen, een gemiddeld risico vraagt om normaal onderzoek (CDD), en een hoog risico verplicht tot verscherpt onderzoek (EDD), met meer informatie en aandacht voor de herkomst van de middelen.
Belangrijk: het risicobeeld is geen momentopname. Komt er een nieuwe eigenaar bij, verandert de aard van de transacties, of duikt er een signaal op, dan kan een ander niveau gaan gelden. Daarom hoort periodiek herscreenen bij risicogebaseerd werken.
Risicogebaseerd is niet hetzelfde als minder zorgvuldig
Waar sanctie-screening past
Het toetsen tegen de officiële sanctielijsten is geen apart niveau, maar een controle die binnen elk niveau thuishoort. De Sanctiewet 1977 verbiedt iedereen in Nederland om zaken te doen met een gesanctioneerde partij, ongeacht het risiconiveau of of je Wwft-plichtig bent. Risicogebaseerd werken bepaalt vooral hóé diep je daaromheen kijkt: bij een laag risico vaak alleen de bedrijfsnaam, bij een hoog risico ook de UBO's, het landenrisico en aanvullende signalen.
Hoe Sanctiescan risicogebaseerd werken ondersteunt
Lees verder over de drie niveaus in cliëntenonderzoek: CDD, vereenvoudigd en EDD, of doe een gratis check tegen de officiële sanctielijsten.
Veelgestelde vragen
Wat betekent risicogebaseerd werken onder de Wwft?
Het betekent dat je de diepte van je controle afstemt op het risico op witwassen of terrorismefinanciering. Een laag risico mag lichter, een hoog risico vraagt om grondiger onderzoek. De Wwft schrijft geen vast lijstje voor dat altijd hetzelfde is, maar een aanpak die meebeweegt met het risico.
Welke risicofactoren weeg je mee?
In de regel kijk je naar de cliënt zelf, het land of de geografie, de sector, de producten of diensten, de eigendoms- en zeggenschapsstructuur, en de aard van de transactie of het leveringskanaal. Geen enkele factor beslist op zichzelf; je weegt het geheel.
Hoe weet ik of ik genoeg heb gedaan?
Door je risicobeoordeling en de gekozen diepte van onderzoek vast te leggen. Niet de hoeveelheid stappen telt, maar of de intensiteit past bij het risico en of je dat kunt onderbouwen. Een dossier met je afweging, de bronnen en de datum is je bewijs.
Is risicogebaseerd werken hetzelfde als CDD, SDD en EDD?
Het risicogebaseerde uitgangspunt leidt tot die drie niveaus. Een laag risico kan vereenvoudigd onderzoek (SDD) rechtvaardigen, een gemiddeld risico vraagt om normaal onderzoek (CDD), en een hoog risico verplicht tot verscherpt onderzoek (EDD). De risicobeoordeling bepaalt welk niveau geldt.
Geldt dit ook als ik niet Wwft-plichtig ben?
De Wwft-plicht tot cliëntenonderzoek geldt voor aangewezen poortwachters. Ben je dat niet, dan heb je geen formele risicogebaseerde onderzoeksplicht, maar geldt de Sanctiewet nog wel: je mag met niemand op een sanctielijst zaken doen. Risicogebaseerd denken blijft dan een nuttige, praktische leidraad.
Lees ook
Een zakenpartner screenen: stappenplan in 6 stappen
Hoe controleer je een nieuwe klant of leverancier op sancties en risico's? Een praktisch stappenplan voor het mkb, van naam tot vastgelegd dossier.
Wwft uitgelegd: moet jij als mkb'er screenen?
Wat is de Wwft, wie is Wwft-plichtig, en wat betekent de Sanctiewet voor het mkb? Heldere uitleg zonder jargon, met wat je concreet moet doen.
EU, OFAC en UK: de sanctielijsten vergeleken
Wat is het verschil tussen de EU-, de Amerikaanse (OFAC) en de Britse sanctielijst, en welke gelden voor Nederlandse bedrijven? Een heldere vergelijking.
Screen je zakenpartner, gratis
Doe een check tegen negen officiële sanctielijsten. Geen account nodig.