Sancties tegen Belarus: wat het voor een Nederlands bedrijf betekent

Het risicoprofiel van Belarus

Belarus is gesanctioneerd vanwege zijn rol bij de Russische agressie tegen Oekraïne. De EU-maatregelen, met als basis Verordening 765/2006, zijn in opeenvolgende stappen grotendeels gelijkgetrokken met die tegen Rusland en in 2025 verder uitgebreid. In de praktijk betekent dat een risiconiveau dat dicht bij dat van Rusland ligt: sectorale verboden, uitvoerbeperkingen op dual-use en financieel verkeer, en gelijste personen en entiteiten, met Loekasjenko op de lijst.

Daar komt een tweede laag bij. Door de nauwe band met Rusland geldt Belarus ook als omzeilingsroute: goederen en betalingen kunnen via Belarus alsnog in Rusland belanden. Behandel een Belarussische tegenpartij daarom als verlengstuk van het Rusland-risico, en let zowel op directe sancties als op signalen van doorvoer.

Welke sanctie- en risicoregimes gelden

Verschillende autoriteiten hanteren elk hun eigen maatregelen. Ze gelden naast elkaar en kunnen verschillen in reikwijdte. Voor een Nederlands bedrijf zijn de EU-maatregelen rechtstreeks bindend; de Amerikaanse en Britse regimes kunnen aanvullend doorwerken.

Welke sectoren en goederen geraakt worden

De maatregelen treffen niet alleen partijen op naam, maar ook sectoren en goederengroepen. Bij Belarus gaat het in het bijzonder om:

• Dual-use en geavanceerde technologie (parallel aan Rusland)
• Financiële sector en betalingsverkeer (waaronder software-uitvoer)
• Industriële en strategische goederen en machines
• Transport en logistiek (een schakel in routes richting Rusland)
• Een breed scala aan in- en uitvoerbeperkingen

Belarus als omzeilingsroute naar Rusland

De nauwe verwevenheid met Rusland maakt Belarus tot een logische schakel in omzeilingsroutes. Goederen die niet rechtstreeks naar Rusland mogen, kunnen via Belarus alsnog hun weg vinden, en betalingen kunnen op dezelfde manier worden omgeleid. Een order naar Belarus die niet past bij de lokale markt, of een plotselinge tussenhandelaar zonder duidelijke reden, is daarom een aanleiding voor extra controle.

Behandel Belarus in je screening als verlengstuk van het Rusland-risico: dezelfde aandacht voor dual-usegoederen, de eindbestemming en de eigenaren achter de partij. De signalen die op omleiding wijzen, staan bij de red flags voor sanctie-omzeiling.

Wat dit voor een Nederlands mkb-bedrijf betekent

De Sanctiewet en de EU-sanctieverordeningen gelden voor iedereen in Nederland, ongeacht de omvang van je onderneming. Je mag geen tegoeden of goederen ter beschikking stellen aan een gesanctioneerde partij, en er is geen ondergrens. Of de Wwft daarbovenop voor jou geldt, hangt af van je sector, maar de Sanctiewet geldt hoe dan ook. Het is jouw verantwoordelijkheid om te weten met wie je handelt.

Hoe je een partij in Belarus screent

In een paar stappen breng je het risico in beeld en leg je je beoordeling vast.

1. 1

   Leg de tegenpartij vast

   Noteer de bedrijfsnaam, het land en zo mogelijk het registratie- of btw-nummer. Bij twijfel voeg je de uiteindelijk belanghebbenden toe, zodat ook de mensen achter het bedrijf worden meegenomen.
2. 2

   Screen tegen de officiële lijsten

   Controleer de naam tegen de EU-, OFAC- en UK-sanctielijsten, inclusief aliassen en schrijfwijzen. Houd rekening met de EU 50%-regel als gesanctioneerde personen achter de partij zitten.
3. 3

   Weeg het landen- en omzeilingsrisico

   Betrek het risicoprofiel van Belarus in je beoordeling en let op signalen van omzeiling, zoals een order die niet bij de lokale markt past of een onduidelijke eindgebruiker.
4. 4

   Beoordeel en leg vast

   Beoordeel de uitkomst (een treffer kan een naamgenoot zijn) en leg je beslissing vast met bron en datum. Zo heb je een controleerbaar dossier, klaar voor je administratie of je bank.

Hoe een check precies werkt en welke bronnen we gebruiken, lees je op de pagina over onze methode en bij de bronnen. Een volledig stappenplan voor het doorlichten van een partij staat in het stappenplan om een zakenpartner te screenen.

Bronnen

• EU-sancties tegen Belarus (Consilium)
• EU-tijdlijn Belarus-sancties (Consilium)
• RVO: sancties Rusland (en Belarus)

Sanctielijsten en risicolijsten wijzigen continu. Deze pagina is laatst herzien op de hierboven vermelde datum en geeft een toelichting op hoofdlijnen, geen juridisch advies. Toets een partij altijd tegen een actuele bron.